بازطراحی موازنه قدرت در خاورمیانه و گمانه‌زنی‌ها پیرامون نقش سوریه در پرونده یمن

بازطراحی موازنه قدرت در خاورمیانه و گمانه‌زنی‌ها پیرامون نقش سوریه در پرونده یمن

سفر احمد الشرع، رییس‌جمهور سوریه، به ریاض و دیدار با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، صرف یک روی‌داد دیپلماتیک معمول نیست؛ این نشست نمادی از تثبیت "نظم پسابشار" در دمشق و تلاش برای بازتعریف اتحادهای استراتژیک در غرب آسیاست. با فروپاشی ساختار قدرت پیشین در دمشق در دسامبر ۲۰۲۴، سوریه به میدان اصلی رقابت برای نفوذ تبدیل شده است. 
ریاض اکنون با چراغ سبز واشنگتن و با هدف تغییر هندسه قدرت منطقه‌ی، در حال کشیدن دمشق از مدار نفوذ تهران به سمت ائتلاف عربی-غربی است.

سیاست خارجی دولت احمد الشرع که از آغاز سال ۲۰۲۵ با محوریت عربستان آغاز شد، نشان‌دهنده یک تغییر جهت بنیادین است. 
ریاض با درک این واقعیت که دمشق برای بازسازی و مشروعیت سیاسی به شدت نیازمند حمایت‌های مالی و سیاسی است، خود را به عنوان "تکیه‌گاه اصلی" به دمشق تحمیل کرده است. اقدام محمد بن سلمان در تسهیل گفتگوهای واشنگتن-دمشق و تلاش برای لغو تحریم‌های ایالات متحده، در واقع "بهای" این چرخش استراتژیک است. 
در واقع، ریاض در حال ایفای نقش یک "جاده‌صاف‌کن" برای حضور مجدد ایالات متحده در سوریه است تا از این طریق، نفوذ ایران را در حوزه مدیترانه و خاورمیانه به چالش بکشد.

یکی از حساس‌ترین ابعاد این سفر، فشارهای فزاینده یمن بر امنیت ملی عربستان سعودی است.
 ریاض که هم‌زمان درگیر تقابل غیرمستقیم با تهران در چندین جبهه است، احتمالاً در این دیدار فراتر از مسایل دوجانبه، بحث "تعدیل رفتار منطقه‌ی" را مطرح کرده است.

با توجه به تضعیف ساختار نظامی پیشین سوریه و نیاز مبرم الشرع به سرمایه‌گذاری‌های سعودی، این گمانه دور از ذهن نیست که ریاض در حال فشار آوردن به دمشق برای ایفای نقشی فعال در "مهار نفوذ ایران در یمن" یا "تضعیف لجستیک حوثی‌ها" باشد. سوریه، به دلیل دهه‌ها پیوند اطلاعاتی و نظامی با شبکه‌های همسو با تهران، اگر تصمیم بگیرد به سمت ائتلاف ریاض-واشنگتن غش کند، می‌تواند به مهره‌ی کلیدی برای عربستان در ایجاد شکاف در جبهه مقاومت تبدیل شود.

اگرچه جزئیات این دیدارها رسانه‌ی نشده است، اما تقارن این روی‌دادها با حملات اخیر بر اهداف مرتبط با تهران، نشان می‌دهد که منطقه وارد فاز "تصفیه حساب‌های استراتژیک" شده است. 
ریاض به دنبال تبدیل سوریه از یک "متحد تهران" به یک "پایگاه ثبات‌ساز" برای منافع خود است.

سؤال اصلی اینجاست: آیا احمد الشرع قادر خواهد بود بدون فروپاشی کامل مشروعیت داخلی خود، به خواسته‌های امنیتی-نظامی ریاض برای مقابله با حوثی‌ها تن دهد؟ یا اینکه او در پی خرید زمان است تا میان فشارهای سنگین واشنگتن-ریاض و پیوندهای سنتی باقی‌مانده با تهران، نوعی سیاست بی‌طرفی مصلحت‌آمیز را در پیش بگیرد؟

این سفر، بیش از آن‌که بر موضوعات دوجانبه متمرکز باشد، پیامی واضح به تهران است: سوریه در حال تغییر جهت است و ریاض قصد دارد با کمک واشنگتن، این کشور را به خط مقدم مقابله با نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه بدل کند.