حملات هوایی پاکستان و بحران بی‌پایان در دو سوی دیورند؛ تاوان سیاست‌های مبهم طالبان بر دوش غیرنظامیان

حملات هوایی پاکستان و بحران بی‌پایان در دو سوی دیورند؛ تاوان سیاست‌های مبهم طالبان بر دوش غیرنظامیان

به‌دنبال حملات هوایی اخیر ارتش پاکستان بر بخش‌هایی از شرق افغانستان، سفارت روسیه در کابل بدون نام بردن مستقیم از پاکستان، "نگرانی عمیق خود را از تلفات غیرنظامیان ابراز کرد. 
این نمایندگی دیپلماتیک با انتشار بیانیه‌ی، ضمن ابراز همدردی با خانواده‌های قربانیان، از طرف‌ها خواست از تشدید درگیری‌ها خودداری کرده و تنش‌ها را از مسیر گفت‌وگو حل‌وفصل نمایند.

این موضع‌گیری پس از آن مطرح می‌شود که جنگنده‌های پاکستانی صبح دوشنبه مناطقی را در ولایت‌های کنر و پکتیکا هدف قرار دادند. ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی حکومت سرپرست طالبان، تایید کرد که در پی بمباران مناطق مسکونی در ولایت کنر، دست‌کم سه غیرنظامی جان باخته و چهار تن دیگر زخمی شده‌اند. در مقابل، وزارت اطلاعات پاکستان مدعی شده که مخفی.گاه‌های "تحریک طالبان پاکستان" (TTP) هدف قرار گرفته و نزدیک به ۲۸ عضو این گروه کشته شده‌اند.

روی‌داد اخیر در امتداد تشدید تنش‌های مداوم میان اسلام‌آباد و کابل رخ می‌دهد؛ بحرانی که ریشه‌های آن به بن‌بست امنیتی، سیاست‌های مبهم طالبان و قربانی‌شدن منافع ملی افغانستان گره خورده است:

حکومت سرپرست طالبان هم‌واره ادعا می‌کند که خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نمی‌شود و حضور گروه‌های تروریستی چون "تحریک طالبان پاکستان" (TTP)، داعش خراسان و القاعده را رد یا کم‌اهمیت جلوه می‌دهد. 
با این حال، گزارش‌های مکرر نهادهای نظارتی شورای امنیت سازمان ملل و شواهد میدانی نشان می‌دهد که پیوندهای ایدیولوژیک و تاریخی طالبان با گروه‌های تندرو هم‌چنان برقرار است. این روی‌کرد انکاری و عدم برخورد قاطع با لانه‌های تروریسم، نه‌تنها اعتماد منطقه‌ی را به‌کلی از بین برده؛ بلکه بهانه‌ی همیشگی به ارتش پاکستان داده است تا حاکمیت ملی و حریم هوایی افغانستان را نقض کند؛ نقضی که بیش از هر گروه مسلح، به قیمت جان زنان، کودکان و مردم بی‌دفاع روستایی تمام می‌شود.

این‌که طالبان در یک تنگ‌نای راهبردی گرفتار شده‌اند؛ از یک‌سو توان یا اراده‌ی قطع پیوند با گروه‌هایی مانند TTP و القاعده را ندارند و از سوی دیگر، در برابر حملات فرامرزی پاکستان قادر به تامین امنیت فضای کشور و دفاع از شهروندان نیستند. علاوه‌بر این، حضور فعال و حملات مرگ‌بار داعش خراسان در داخل شهرهای افغانستان، آسیب‌پذیری و ناتوانی ساختار امنیتی طالبان در مهار تروریسم چندلایه را بیش از پیش آشکار ساخته است.

پیامدهای این تنش‌های سیاسی-امنیتی مستقیماً بر معیشت شکننده‌ی شهروندان افغان آوار شده است. در ماه‌های اخیر، تکرار این درگیری‌ها منجر به مسدود شدن مکرر گذرگاه‌های کلیدی تجاری (چون تورخم، سپین‌بولدک و غلام‌خان) شده است که پیامدهای زیان‌باری را به تاجران و مردم دو سوی مرز به وجود آورده است.

 فاسد شدن محصولات زراعتی و میوه‌های فصلی در پشت گذرگاه‌ها و زیان‌های میلیون‌دالری به سکتور خصوصی، افزایش سرسام‌آور قیمت مواد غذایی و ادویه در بازارهای داخلی و
معطلی هزاران تن از شهروندان، به‌ویژه مریضان نیازمند به درمان فوری و مسافران در نقاط مرزی از پیامدهای بارز این سیاست‌گذاری و ناامنی است.

سکوت یا محکومیت‌های لفظی طالبان و واکنش‌های محتاطانه‌ی قدرت‌های منطقه‌ی نظیر روسیه، نمی‌تواند سرپوشی بر بحران عمیق امنیتی و سیاست خارجی کابل باشد. تا زمانی که طالبان به‌جای پنهان‌کاری، سیاست شفافی در قبال حضور گروه‌های افراطی اتخاذ نکنند و به هنجارهای بین‌المللی پایبند نشوند، حاکمیت ارضی کشور در معرض تهدید و مردم افغانستان نخستین قربانیان ناامنی، محاصره اقتصادی و بی‌ثباتی پای‌دار خواهند ماند.