دیپلماسی امنیتی آنکارا در کابل؛ تلاش ترکیه برای میانجی‌گری میان طالبان و پاکستان

دیپلماسی امنیتی آنکارا در کابل؛ تلاش ترکیه برای میانجی‌گری میان طالبان و پاکستان
  
ابراهیم کالین، رییس سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت)، در یک سفر رسمی و کم‌سابقه به کابل، با ارشدترین مقامات امنیتی، دفاعی و سیاسی حکومت طالبان دیدار و گفتگو کرد؛ سفری که به باور ناظران، تلاشی تازه از سوی آنکارا برای مهار تنش‌های فزاینده میان افغانستان و پاکستان تلقی می‌شود.

بر اساس اطلاعات منابع آگاه، تنش‌های مرزی، امنیتی و سیاسی اخیر میان کابل و اسلام‌آباد در صدر گفتگوهای آقای کالین با مقامات کابل قرار داشته است. 
عبدالمتین قانع، سخن‌گوی وزارت امور داخله نیز با نشر پیامی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که هم‌کاری‌های دوجانبه امنیتی، مبارزه با قاچاق مواد مخدر، هماهنگی‌های نهادهای انتظامی دو کشور و اوضاع جاری منطقه از محورهای مهم این رایزنی‌ها بوده است.

رییس استخبارات ترکیه در این سفر فشرده با چهره‌های کلیدی حکومت از جمله ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی ریاست‌الوزرا؛ مولوی محمد یعقوب مجاهد، سرپرست وزارت دفاع؛ عبدالحق وثیق، رئیس عمومی استخبارات؛ و سراج‌الدین حقانی، سرپرست وزارت امور داخله دیدار کرده است. اگرچه نتایج عملی این دیدارها هنوز به صورت رسمی اعلام نشده، اما کابل پیش از این بر آمادگی خود برای گفتگو با اسلام‌آباد مشروط به دریافت تضمین‌های عملی و شفاف تأکید کرده بود.

این نخستین تلاش منطقه‌ی برای فرونشاندن آتش اختلافات دو همسایه نیست. در فبروری سال جاری، هیاتی از عربستان سعودی به کابل سفر کرد که در پی آن و به درخواست ملک سلمان، سه نظامی پاکستانی در بند طالبان آزاد شدند؛ با این حال، روابط دو کشور پس از آن رو به وخامت بیش‌تر گذاشت.

ترکیه و شخص ابراهیم کالین نیز پیشینه فعالی در این پرونده دارند. در ۲۴ اکتبر سال گذشته، استانبول میزبان مذاکرات فشرده‌ی میان نمایندگان طالبان و مسوولان امنیتی و دفاعی پاکستان به ریاست آقای کالین بود؛ نشستی که فرجام ملموسی در پی نداشت. پیش از آن نیز در نشست دوحه، با میانجی‌گری قطر توافقی میان وزرای دفاع دو کشور (مولوی محمد یعقوب و خواجه آصف) به امضا رسیده بود، اما چالش‌های امنیتی در امتداد خط دیورند هم‌چنان حل‌نشده باقی مانده است.

این سفر در حالی صورت می‌گیرد که آنکارا همواره سیاستی دوگانه و محتاطانه را در قبال افغانستان به پیش برده است
۱.روابط عمل‌گرایانه با کابل:
ترکیه سفارت افغانستان در آنکارا را رسمی به دیپلمات‌های معرفی‌شده از سوی امارت اسلامی واگذار کرده و برای حفظ منافع راهبردی و نفوذ خود در آسیای مرکزی و جنوبی، خواهان روابط گرم با حکومت مستقر در کابل است.
۲.پای‌گاه سیاسی مخالفان: هم‌زمان، ترکیه هم‌چنان مأمن و میزبان بخش عمده‌ی از چهره‌های سیاسی و نظامی اپوزیسیون ضدطالبان است.

هم‌زمان با حضور کالین در کابل، ائتلافی از چهره‌های شاخص سیاسی و جهادی پیشین از جمله مارشال عبدالرشید دوستم، عبدالرب رسول سیاف، محمد محقق، صلاح‌الدین ربانی، احمد مسعود، سترجنرال یاسین ضیا و تادین خان در یک نشست آنلاین، خواستار آغاز فوری گفتگوهای سیاسی همه‌شمول با کابل شدند و هشدار دادند که رد گزینه مصالحه، پیامدهای وخیمی برای آینده کشور خواهد داشت.

ترکیه از یک‌سو به عنوان شریک راه‌بردی و نظامی دیرینه پاکستان که اخیراً به همراه عربستان سعودی ساختار هم‌کاری‌های دفاعی سه‌جانبه‌ی ایجاد کرده‌اند، نگران پیامدهای فرسایشی شدن منازعه مرزی اسلام‌آباد است؛ و از سوی دیگر مایل نیست نفوذ سیاسی و دیپلماتیک خود در افغانستان پساجمهوریت را از دست بدهد. 
از این رو، سفر رییس استخبارات ترکیه بیش از هر چیز، نمایان‌گر تلاش عمل‌گرایانه آنکارا برای حفظ "موقعیت میانجی‌گر ارشد" در جغرافیای سیاسی منطقه ارزیابی می‌شود.