اخبار تحلیلی روز ( سه شنبه مورخ 17 سنبله 1405)

توافقات پشت پرده، معامله بر سر سرنوشت انسان‌ها و مهندسیِ رویدادهایی که جهان را تکان می‌دهند... اما اصل ماجرا چیست؟

اجرای حکم اعدام دو شهروند افغانستان در زندان مرکزی مشهدِ ایران.بر اساس گزارش پایگاه خبریِ حقوق بشریِ «
هرانا، حکم اعدام دو شهروند افغانستان به نام‌های انصار پنجاه و دو ساله و نظیف چهل و شش ساله، در زندان مرکزی مشهد به اجرا درآمده است. این دو تن که از باشندگان ولایت تخار بودند، دو سال پیش به اتهام مشارکت در یک پروندهٔ قتل بازداشت شده بودند.اجرای حکم آن‌ها در میان گزارش‌ها از تشدید تدابیر قضایی و مهاجرتی در قبال اتباع خارجی در ایران رخ می‌دهد. 
مقامات قضایی ایران مدعی هستند که بر اساس قوانین کیفری این کشور، اتباع هر کشوری که مرتکب جرم در خاک ایران شوند، مجازات خواهند شد.

اما اصل ماجرا چیست و پشت پردهٔ این اعدام‌ها چه می‌گذرد؟
واقعیت تلخ این است که امروز، افغانستان فاقد یک حکومت مشروع و قانون‌مند است. شهروندان بی‌پناه افغانستان هیچ امیدی به حاکمان فعلی در کابل ندارند؛ حاکمیتی که توانایی یا اراده‌ای برای دفاع از حقوق اتباع خود در خارج از کشور ندارد، چرا که حقوق خودِ این مردم در داخل افغانستان نیز هر روز نقض می‌شود و مورد سرکوب قرار می‌گیرند.

به همین دلیل، ایران در طول تاریخ همواره از این بی‌سرپناهی سوءاستفاده کرده و فشارهای طاقت‌فرسایی را بر مهاجرین روادار داشته است. امروز بسیاری از مهاجرین، بدون طی شدن مراحل شفاف جرمی، مورد سخت‌ترین مجازات‌ها و حتی اعدام قرار می‌گیرند. در بسیاری از موارد، حق داشتن وکیل مدافع مستقل از آن‌ها گرفته می‌شود و جزییات کیفرشان پنهان می‌ماند.

طبق کنوانسیون‌های بین‌المللی که ایران نیز به آن‌ها ملحق است، بررسی و پیگرد این پرونده‌ها باید با هماهنگی و ارتباط مستقیم با کشور متبوعِ مجرم صورت گیرد. اما وقتی در کابل یک ساختار بی‌دپلوماسی و فاقد مشروعیت بین‌المللی حاکم باشد، دستگاه قضایی همسایه خود را ملزم به پاسخگویی نمی‌داند و جانِ شهروندِ ما، به ساده‌ترین شیوۀ ممکن قربانی این خلأ سیاسی می‌شود.