حکومت در تاریکی؛ چرایی ترس طالبان از انترنت: بقای حکومت در گِرو جهل جامعه

افغانستان امروز تحت حاکمیت طالبان، صحنه یک عقب‌گرد عمدی تاریخی است. در عصری که ارتباطات و آگاهی، ستون فقرات توسعه و دموکراسی هستند، طالبان برای حفظ عمر سیاسی خود، استراتژی «حکمرانی در تاریکی» را در پیش گرفته‌اند. قطع دوره‌ای و هدف‌مند اینترنت، ممنوعیت استفاده از تلفن‌های هوشمند در مناطق حساس، و مهم‌تر از همه، محرومیت سیستماتیک زنان و دختران از آموزش، همگی نشان از یک حقیقت واحد دارند: بنیان فکری این گروه بر پایه ترس از آگاهی و تمدن مدرن بنا شده است.

طالبان می‌کوشند تا روایتی واحد و مطلوب از حکومت خود (امارت اسلامی) به مردم و جهان ارائه دهند. شبکه‌های اجتماعی، اینترنت و تلفن‌های هوش‌مند، این انحصار را می‌شکنند. هر شهروند تبدیل به یک خبرنگار بالقوه می‌شود که می‌تواند نقض حقوق بشر، فقر و سرکوب را مستند و منتشر کند.

طالبان به‌شدت از سازمان‌دهی اعتراضات زنان و حرکت‌های مدنی (حتی در فضای مجازی) واهمه دارند. قطع اینترنت ابزاری برای جلوگیری از هماهنگی‌های لحظه‌ای و جلوگیری از انتشار تصاویر سرکوب است تا واکنش‌های بین‌المللی را به حداقل برسانند.

تمدن مدرن و دسترسی به اطلاعات، معیارهای جهانی حکومت‌داری و حقوق بشر را به مردم افغانستان می‌آورد. طالبان می‌ترسند که مردم با مقایسه وضعیت خود با استانداردهای جهانی (دموکراسی، حقوق زن، اقتصاد)، ماهیت بنیادگرای حکومت آنها را بهتر درک کرده و آن را رد کنند.

قطع انترنت نه تنها که در حال حاضر روند کاری بخش‌­های اجرایی این گروه را به چالش می­‌کشند؛ بل‌که در دنیای که در حال حاضر تمامی ارتباطات و تقویه بنیه‌­های اقتصادی، تجارت، معاملات بانکی، بر پایه سرعت عمل و شکستاندن محدودیت­‌های جغرافیایی و ارتباطی بنا یافته را با مشکل مواجه ساخته اند.

با اعمال محدودیت آموزشی بر زنان و دختران به صورت حضوری، تعدادی از دختران و زنان که از تداوم آموزش در مقاطع بالاتر آموزشی محروم گردیده بود، از طریق آموزش آنلاین در مکاتب و دانش‌گاهای خارجی به دروس شان ادامه می‌­دادند و قطع انترنت آخرین تیر بر تابوت آموزش زنان و دختران افغانستان است.

محرومیت زنان از آموزش، صرفاً یک تصمیم مذهبی نیست؛ بل‌که یک سیاست استراتژیک برای تضمین بقای نظام است. یک زن تحصیل‌کرده، نیمی از جامعه را آگاه و نسل بعدی را متعهد به پیش‌رفت تربیت می‌کند. طالبان می‌دانند که بازگشت به قدرت بدون حذف زنان از صحنه عمومی و فکری، ناممکن بود.

طالبان برای بقا به جامعه‌ای نیاز دارند که از نظر اقتصادی وابسته، از نظر سیاسی منفعل و از نظر فکری سنتی و محصور باشد. زنان و دختران به‌عنوان "موتور تغییر" و "کانال انتقال آگاهی مدرن"، ابتدا باید حذف شوند تا اطمینان حاصل شود که نسل آینده، به جای طلب آزادی، به دنبال دستورات ایدئولوژیک باشد.

عمل‌کرد طالبان نه تنها تمدن را به عقب می‌راند، بل‌که پیامدهای فاجعه‌بار و جبران ناپذیر را نیز به دنبال دارد

قطع اینترنت و حذف نیروی کار زنان، ضربه‌ای مهلک به بخش‌های مدرن اقتصاد (فناوری اطلاعات، رسانه، خدمات) زده است. این وضعیت، فرار نخبگان، متخصصان و "مغزها" را تسریع می‌کند و افغانستان را از ظرفیت‌های انسانی خود محروم می‌سازد.

این گروه با قطع کردن انترنت ممکن به اهداف زیادی دست یابند، انزوای زنان، حصر ارتباطی، عقب­‌گرد تاریخی، آرامش خاطر از توطئه شهروندان و از همه مهم‌تر با قطع انترنت می‌خواهند که فساد اخلاقی، مالی و سیاسی خویش را پنهان نگهداشته و ایدیولوژی خود را بر مردم اعمال نمایند.

در این مدت به برکت انترنت و تلفن­‌های هوش‌مند، علاوه بر آشکار شدن و گزارش از اعمال شکنجه، تجاوز، زندانی کردن و قتل زنان، دختران، نظامیان حکومت پیشین، اقلیت­‌های قومی و مذهبی و کوچ­‌های اجباری و ده‌­ها نوع جرم و جرایم افراد این گروه در شبکه‌­های اجتماعی؛ بل‌که گزارش‌­های زیادی از فساد اخلاقی سران طالبان از هم‌خوابگی رییس شرکت برشنا با هم‌کارش تا پنهان کردن دختر دانش­‌جو در زیر تخت اتاق‌­خواب رییس سابق دانشگاه بلخ در شبکه‌­های اجتماعی منتشر شد که وجهه دینی طالبان را در حد صفر تنزیل داد.

با محروم کردن بیش از نیمی از جمعیت از تحصیل، طالبان عملاً در حال سرمایه‌گذاری برای تولید نسلی ناآگاه و کم‌توان هستند تا مطمئن شوند که در آینده، هیچ نیروی قدرت‌مندی برای به چالش کشیدن ساختار حکومت بنیادگرای آنها وجود نخواهد داشت.

عمل‌کرد طالبان در محدود کردن ابزارهای ارتباطی و آگاهی‌بخش، نه ناشی از ضعف درک؛ بل‌که از هوش‌مندی استبدادی آن‌ها نشأت می‌گیرد. آنها به‌خوبی دریافته‌اند که آگاهی مردم دشمن بقای سیاسی آنهاست.

تنها راه بقای حکومتی که بر پایه ایدئولوژی انحصارطلبانه و واپس‌گرایانه بنا شده، تاریک نگه داشتن فضای عمومی و مسدود کردن هر مسیر به سوی دانش و آزادی است. تا زمانی که این گروه بقای خود را در گرو جهل و عقب‌گرد جامعه بداند، افغانستان هم‌چنان در نبرد ناخواسته‌ای میان تاریکی و نور محبوس خواهد ماند.

چندی قبل مولوی هبت‌­الله دستور داده بود که انترنت پرسرعت در چندین ولایت شمالی مسدود گردد که این کار حتی پای والی بلخ و وزیر مخابرات را به قندهار کشاند؛ اما طولی نکشید که بیش‌تر از ولایات کشور به فرمان رهبر طالبان از خدمات انترنتی محروم گردید و چند روزی، رسما تمامی کیبل های انترنت فایبر نوری در سراسر کشور به شمول کابل قطع و شهروندان از تمامی ارتباطات انترنتی محروم گردید.